Pojedyncza czy wielokrotna iniekcja osocza (PRP)? Nowe wytyczne w leczeniu ostrych urazów ścięgien

Ścięgna, takie jak ścięgno rzepki, pełnią kluczową rolę w przenoszeniu sił z mięśni na kości, umożliwiając nam chodzenie, bieganie i skakanie. Niestety, ich ukrwienie jest naturalnie słabe, co sprawia, że proces gojenia po urazie przebiega powoli i rzadko pozwala na odzyskanie 100% pierwotnej wytrzymałości. W odpowiedzi na ten problem współczesna ortopedia coraz częściej sięga po osocze bogatopłytkowe (PRP).

Dlaczego czas podania osocza ma znaczenie?

Najnowsze badania opublikowane w 2024 roku w BMC Musculoskeletal Disorders rzucają nowe światło na optymalny protokół leczenia ostrych uszkodzeń ścięgna rzepki. Okazuje się, że kluczem do sukcesu jest nie tylko stężenie preparatu, ale przede wszystkim moment jego podania oraz liczba iniekcji.

Zasada działania PRP opiera się na dostarczeniu skoncentrowanych czynników wzrostu (m.in. PDGF, TGF, VEGF), które stymulują regenerację tkanek i angiogenezę (tworzenie nowych naczyń krwionośnych). Badania wykazały, że PRP najskuteczniej wspomaga gojenie, jeśli zostanie podane we wczesnej fazie po urazie.

Przełomowe odkrycie: Jedna dawka kontra seria zabiegów

W przeciwieństwie do leczenia zmian zwyrodnieniowych (chronicznych), gdzie często stosuje się serie zastrzyków, w przypadku ostrych urazów ścięgna naukowcy doszli do zaskakujących wniosków:

• Wyższa wytrzymałość: Ścięgna leczone pojedynczą dawką osocza wykazały w testach biomechanicznych wyższą odporność na obciążenia niż te, którym podano serię zastrzyków.
• Ryzyko nadmiernego stanu zapalnego: Podawanie kolejnych dawek osocza (np. w 10. i 20. dniu po urazie) może paradoksalnie nasilić reakcję zapalną i opóźnić naturalne etapy gojenia.
• EFEKT: Pojedyncza iniekcja PRP okazała się skuteczniejsza w procesie odbudowy struktury ścięgna niż podanie seryjne.

Decyzja o liczbie iniekcji powinna zawsze opierać się na dokładnej diagnostyce obrazowej (USG/MRI) oraz ocenie, czy mamy do czynienia z urazem ostrym, czy procesem przewlekłym.

konsultację ortopedyczną i zabieg PRP pod kontrolą USG

Praktyczne wskazówki dla pacjentów

Jeśli doznałeś ostrego urazu ścięgna rzepki (często odczuwanego jako nagły ból pod rzepką po skoku lub gwałtownym wyproście nogi), powinieneś wiedzieć, że:

1. Iniekcja pod kontrolą USG: Zastosowanie nawigacji ultrasonograficznej znacząco zwiększa precyzję podania preparatu bezpośrednio w miejsce uszkodzenia, co przekłada się na lepsze wyniki terapeutyczne.
2. Unikanie leków przeciwzapalnych: Aspiryna, paracetamol oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą hamować działanie płytek krwi i zmniejszać skuteczność terapii PRP.
3. Protokół „Less is More”: W przypadku świeżych uszkodzeń, jedna, precyzyjnie podana dawka osocza podczas procedury naprawczej jest obecnie rekomendowanym standardem medycznym.

Podsumowanie

Medycyna regeneracyjna stale ewoluuje. Choć PRP jest niezwykle potężnym narzędziem w rękach ortopedy, jego skuteczność zależy od dopasowania protokołu do konkretnego przypadku. W przypadku nagłych kontuzji ścięgien, szybka reakcja i pojedyncza dawka skoncentrowanych czynników wzrostu dają Twojemu organizmowi najlepszą szansę na powrót do pełnej aktywności.

Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady lekarskiej. Każdy proces leczenia powinien być nadzorowany przez wykwalifikowanego specjalistę ortopedii.

O autorze: dr Michał Bartoszewicz – lekarz specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu (tytuł uzyskany w 2017 roku). Posiada certyfikat w zakresie ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego (2016) oraz europejskie uprawnienia ultrasonograficzne EULAR (2022). W latach 2019–2020 pełnił funkcję badacza w badaniu klinicznym nad zastosowaniem komórek macierzystych w ortopedii. Doświadczenie zawodowe obejmuje również stosowanie czynników wzrostu w leczeniu schorzeń narządu ruchu (kurs doskonalący w 2012 r.). Obecna praktyka zawodowa koncentruje się na ambulatoryjnych metodach leczenia choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego.