Poziome uszkodzenie łąkotki z sąsiadującą torbielą nie zawsze wymaga natychmiastowej artroskopii. U części pacjentów można rozpocząć od leczenia zachowawczego, a w wybranych przypadkach rozważyć interwencję pod kontrolą USG. PRP pozostaje opcją o ograniczonej pewności dowodów, a nie ustalonym standardem pierwszego wyboru dla każdej takiej zmiany.
Co oznacza torbiel przy łąkotce?
Płynowa zmiana obok uszkodzonej łąkotki może mieć związek ze szczeliną, przez którą przemieszcza się płyn stawowy. W opisach spotyka się określenia „torbiel okołołąkotkowa” lub „ganglion”. Nie należy jednak uznawać ich za identyczne rozpoznania wyłącznie na podstawie pojedynczego słowa.
Znaczenie zmiany oceniamy na podstawie jej położenia, kontaktu z łąkotką, obrazu samego uszkodzenia oraz objawów. Niewielka torbiel może być bolesna, a większa czasem nie daje dolegliwości. Sam rozmiar nie ustala więc sposobu leczenia.[1]
Dlaczego rezonans i badanie lekarskie są potrzebne?
MRI pozwala ocenić przebieg szczeliny, ewentualne przemieszczenie fragmentu, stan chrząstki i inne struktury kolana. Trzeba obejrzeć obrazy, a nie ograniczać się do interpretacji opisu.
USG może uzupełnić ocenę dostępnej torbieli i służyć do precyzyjnego prowadzenia igły podczas zabiegu. Nie zastępuje pełnej oceny MRI, gdy pytanie dotyczy charakteru uszkodzenia wewnątrz stawu.
Szczególnie ważna jest informacja o ograniczeniu wyprostu. Może ono wynikać z bólu, wysięku lub mechanicznej przeszkody. Utrwalone zablokowanie kolana wymaga szybkiej oceny ortopedycznej; nie powinno być powodem do wielomiesięcznego odkładania kwalifikacji operacyjnej.
Od czego zaczyna się leczenie?
Przy stabilnym, zwyrodnieniowym uszkodzeniu łąkotki podstawą jest zwykle leczenie nieoperacyjne obejmujące ćwiczenia i modyfikację obciążeń. Konsensus ESSKA–AOSSM–AASPT opublikowany w 2025 roku potwierdza taką strategię. Nie ustanawia PRP jako obowiązkowego leczenia pierwszego wyboru.[2]
Wybór terapii zależy od tego, co dominuje: ból torbieli, ból w szparze stawowej, wysięk czy rzeczywiste blokowanie. Jeżeli problem jest głównie zwyrodnieniowy, usunięcie fragmentu łąkotki nie powinno być automatyczną odpowiedzią na sam wynik MRI.
Na czym może polegać leczenie pod USG?
W wybranych przypadkach dostępnej, objawowej torbieli rozważa się jej nakłucie i opróżnienie. Jeżeli istnieje połączenie ze szczeliną łąkotki, sama aspiracja nie musi usunąć przyczyny i płyn może ponownie się gromadzić.
Jedną ze stosowanych przeze mnie opcji jest połączenie takiej interwencji z celowanym podaniem osocza bogatopłytkowego w okolicę uszkodzenia lub do łąkotki, po indywidualnej kwalifikacji. Kontrola USG pomaga wybrać tor wkłucia i obserwować położenie igły. Nie jest jednak gwarancją wygojenia tkanek.
PRP nie jest tym samym co kwas hialuronowy. Nie należy też utożsamiać zwykłej iniekcji dostawowej z celowanym zabiegiem na łąkotce i torbieli.
Co mówią badania o osoczu?
Przegląd z 2024 roku obejmujący dziesięć badań i 686 pacjentów wskazuje na możliwość poprawy bólu i funkcji po PRP w nieoperacyjnym leczeniu zmian łąkotki. Stosowano jednak różne sposoby podania, a jakość i porównywalność badań ograniczają wnioski.[3]
Drugi przegląd z tego samego roku wykazał zmienne wyniki obrazowania po leczeniu. Poprawa kliniczna nie oznacza automatycznie pełnego wygojenia w MRI. Dane dotyczące samego schematu „opróżnienie torbieli plus PRP do torbieli i łąkotki” nie pozwalają uznać go za ustalony standard.[4]
W mojej praktyce obserwowałem zmniejszenie dolegliwości, a w pojedynczych przypadkach także korzystną zmianę obrazu łąkotki w kontrolnym rezonansie. To obserwacje kliniczne, które należy oddzielić od dowodu skuteczności uzyskanego w badaniu porównawczym. Nie pozwalają obiecać takiego wyniku kolejnej osobie.
Kiedy potrzebna jest artroskopia?
Nawracająca torbiel, utrzymujące się dolegliwości mimo leczenia lub mechaniczne blokowanie mogą prowadzić do kwalifikacji operacyjnej. Wówczas rozważa się leczenie torbieli i współistniejącego uszkodzenia.
Jeżeli łąkotkę można naprawić, dążymy do jej zachowania. Możliwość szycia zależy jednak od rodzaju pęknięcia, jakości tkanki i stanu stawu. Ani PRP, ani operacja nie powinny być obiecywane jako skuteczne bez tej oceny.[1]
Artykuł ma charakter informacyjny. Utrwalony brak wyprostu wymaga bezpośredniego badania.
Piśmiennictwo
- Thor JEH i wsp. Do meniscal repairs with meniscus cyst do better than meniscectomy? A systematic review of meniscal cyst treatment. Publikacja online 2022; tom 2023. DOI: 10.21037/aoj-22-29.
- Prill R i wsp. The Formal EU-US Meniscus Rehabilitation 2024 Consensus… Part II. 2025. DOI: 10.1177/23259671251349553.
- Platelet-rich plasma for nonoperative management of degenerative meniscal tears: A systematic review. 2024. DOI: 10.1016/j.jor.2024.03.009.
- Gopinatth V i wsp. Degenerative Meniscus Tears Treated Nonoperatively With Platelet-Rich Plasma Yield Variable Clinical and Imaging Outcomes. 2024. DOI: 10.1016/j.asmr.2024.100916.