Całkowite przerwanie korzenia tylnego łąkotki przyśrodkowej nie jest zwykłym, drobnym pęknięciem. U osoby 65-letniej decyzja o operacji zależy przede wszystkim od stanu kolana i możliwości naprawy, a nie wyłącznie od wieku. Szczególne znaczenie ma stopień i rozległość zmian zwyrodnieniowych przedziału przyśrodkowego.
Dlaczego korzeń łąkotki jest ważny?
Korzeń stanowi przyczep łąkotki do kości. Jego przerwanie może zaburzyć pracę całej łąkotki i sposób rozkładania obciążeń. Nawet gdy większość tkanki pozostaje w stawie, funkcjonalnie nie musi już zapewniać prawidłowej ochrony powierzchni stawowych.
W rezonansie bywa wtedy opisywana ekstruzja, czyli wysunięcie łąkotki poza jej właściwe położenie. Znaczenie mają również chrząstka i kość podchrzęstna. To dlatego pytanie o naprawę korzenia jest jednocześnie pytaniem o dalsze funkcjonowanie całego przedziału kolana.[1]
Czy artroskopia jest ostatecznością?
Niekoniecznie. Jeżeli uszkodzenie daje objawy, a staw nie ma zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych, naprawa korzenia może być leczeniem ukierunkowanym na zachowanie funkcji łąkotki. W takiej sytuacji wielomiesięczne czekanie, aż wszystkie inne metody zawiodą, nie zawsze jest właściwą strategią.
Międzynarodowy konsensus ekspertów z 2025 roku zaleca wczesne rozważenie anatomicznej naprawy objawowego uszkodzenia przy braku zaawansowanej artrozy. Przy końcowym stadium zwyrodnienia postępowanie jest inne.[2]
Trzeba przy tym odróżnić szycie lub ponowne mocowanie korzenia od artroskopowego wycięcia fragmentu łąkotki. To różne operacje z innym celem biomechanicznym.
Co oznaczają stopnie uszkodzenia chrząstki?
W uproszczeniu: im lepiej zachowana chrząstka i przestrzeń stawowa, tym bardziej uzasadniona może być próba naprawy. Niewielkie zmiany nie wykluczają zabiegu. Przy zmianach pośrednich decyzja zależy od ich rozległości i całego obrazu kolana.
Nie należy jednak stosować automatycznej reguły: stopień I–II zawsze operujemy, III zawsze indywidualnie, IV nigdy. Ogniskowy ubytek różni się od rozlanego zużycia chrząstki, a stopniowanie chondromalacji nie jest tym samym co radiologiczna skala Kellgrena–Lawrence’a.
Przegląd z 2022 roku wymienia rozlaną chondromalację co najmniej III stopnia, istotne zmiany radiologiczne i zapadnięcie kości podchrzęstnej jako niekorzystne okoliczności dla naprawy. Wyraźna deformacja osi również pogarsza rokowanie.[1]
Jakie badania pomagają podjąć decyzję?
Na konsultację warto zabrać całe badanie MRI, nie tylko opis. Potrzebna jest ocena:
- stopnia wysunięcia i jakości łąkotki;
- chrząstki przedziału przyśrodkowego oraz kości podchrzęstnej;
- osi kończyny i ewentualnej szpotawości;
- bólu, wysięku, ruchomości oraz rzeczywistych ograniczeń;
- możliwości przejścia rehabilitacji po naprawie.
RTG w obciążeniu uzupełnia rezonans, pokazując zachowanie szpary stawowej. W wybranych przypadkach potrzebna jest ocena osi całej kończyny. Samo zdanie „całkowite przerwanie korzenia” nie zawiera wszystkich danych koniecznych do kwalifikacji.
Czy 65 lat to za późno?
Sam wiek metrykalny nie przesądza wyniku. Sprawna, aktywna osoba z dobrze zachowanym stawem może mieć inne możliwości niż młodsza osoba z rozległą artrozą.
Znaczenie ma także możliwość czasowego odciążania i przestrzegania zaleceń pooperacyjnych. Po szyciu korzenia nie wraca się od razu do pełnego obciążania i dowolnego zginania kolana. Międzynarodowy konsensus rehabilitacyjny podkreśla potrzebę dostosowania postępowania do rodzaju naprawy, czasu gojenia i postępów funkcjonalnych.[3]
Co przy zaawansowanej gonartrozie?
W rozległym, końcowym zwyrodnieniu sama naprawa korzenia zazwyczaj nie rozwiąże problemu całego stawu. Wtedy plan obejmuje leczenie objawów, aktywność dopasowaną do możliwości i ocenę wskazań do endoprotezoplastyki.
U wybranych pacjentów dodatkową rolę mogą mieć ambulatoryjne metody przeciwbólowe. Trzeba jednak jasno powiedzieć, że zmniejszenie bólu nie przywraca przyczepu łąkotki i nie odtwarza jej funkcji.
Najbardziej użyteczne pytanie na konsultacji brzmi więc: „Czy stan mojego kolana pozwala odnieść korzyść z naprawy korzenia?”. Dopiero odpowiedź na nie porządkuje wybór między leczeniem zachowawczym, naprawczym i leczeniem zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej.
Artykuł ma charakter informacyjny. Kwalifikacja wymaga badania i oceny pełnej dokumentacji.
Piśmiennictwo
- Lee DR i wsp. Current Controversies for Treatment of Meniscus Root Tears. 2022. DOI: 10.1007/s12178-022-09759-2.
- Chahla J i wsp. International Delphi Consensus on Medial Meniscal Root Tears… 2025. DOI: 10.1016/j.arthro.2025.06.028.
- The Formal EU-US Meniscus Rehabilitation 2024 Consensus: An ESSKA-AOSSM-AASPT Initiative: Part I. 2025. DOI: 10.1177/23259671251343088.