Liczba iniekcji osocza bogatopłytkowego (PRP) a efektywność leczenia zwyrodnienia stawu kolanowego: Analiza dowodów klinicznych

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego (KOA) jest postępującą patologią charakteryzującą się degradacją chrząstki stawowej, bólem oraz upośledzeniem funkcji ruchowych. Choć obecnie nie istnieje metoda pozwalająca na całkowite odwrócenie istniejących uszkodzeń strukturalnych, medycyna regeneracyjna, w tym terapia osoczem bogatopłytkowym (PRP), stanowi obszar intensywnych badań mających na celu poprawę jakości życia pacjentów.

Jednym z kluczowych pytań w praktyce klinicznej pozostaje optymalna liczba iniekcji wymagana do osiągnięcia najlepszych rezultatów. Opublikowane w 2024 roku badanie Zhuang i wsp. w czasopiśmie Journal of Orthopaedic Surgery and Research dostarcza nowych danych w tym zakresie.

Metodyka badania (2024)

W badaniu wzięło udział 120 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego w stopniu I-III według skali Kellgrena-Lawrence’a. Zostali oni losowo podzieleni na trzy grupy:

• Grupa PRP1: otrzymała pojedynczą iniekcję osocza.
• Grupa PRP3: otrzymała trzy iniekcje w odstępach tygodniowych.
• Grupa PRP5: otrzymała pięć iniekcji w odstępach tygodniowych.

Stan pacjentów monitorowano przez 52 tygodnie, stosując skale VAS (ból) oraz WOMAC (funkcja, sztywność, ból całkowity).

Wyniki analizy porównawczej

Główne wnioski z obserwacji klinicznej wskazują na istotne różnice w zależności od częstotliwości podawania preparatu:

• Skuteczność ogólna: Wszystkie grupy odnotowały poprawę w stosunku do stanu początkowego. Jednak podanie 3 lub 5 iniekcji okazało się znacznie skuteczniejsze w redukcji bólu i sztywności oraz poprawie sprawności fizycznej niż pojedyncze podanie.
• 3 vs 5 iniekcji: Badacze nie stwierdzili statystycznie istotnych różnic w efektach terapeutycznych między grupą otrzymującą trzy dawki a grupą otrzymującą pięć dawek w żadnym z punktów kontrolnych.
• Trajektoria poprawy: Największą redukcję objawów w grupach PRP3 i PRP5 zaobserwowano w 12. tygodniu po zabiegu. Optymalna skuteczność utrzymywała się przez pierwsze 24 tygodnie, po czym następowało stopniowe zmniejszanie się efektu terapeutycznego, aż do 52. tygodnia.
• Grupa pojedynczej dawki: W przypadku PRP1 ból i funkcje stawu zaczęły pogarszać się już po 6 tygodniach od iniekcji.

Biologiczny mechanizm działania

Wyższa skuteczność cyklu iniekcji nad pojedynczą dawką może wynikać z kumulatywnego efektu czynników wzrostu zawartych w płytkach krwi, takich jak PDGF, TGF-β1, bFGF oraz VEGF. Substancje te stymulują metabolizm chondrocytów (komórek chrząstki), wspomagają produkcję kolagenu, regulują mikrośrodowisko stawu oraz wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe .

Bezpieczeństwo i skutki uboczne

Terapia PRP jest uznawana za bezpieczną, ponieważ wykorzystuje autologiczne (własne) składniki krwi pacjenta. W trakcie badania odnotowano jedynie łagodne efekty uboczne, głównie w postaci tymczasowego bólu lub obrzęku w miejscu wkłucia, które ustępowały w ciągu 48 godzin. Nie stwierdzono poważnych powikłań, infekcji ani reakcji alergicznych.

Podsumowanie rekomendacji badawczych

Na podstawie uzyskanych wyników, autorzy badania sugerują, że dla pacjentów ze zwyrodnieniem kolana w stopniu I-III rekomendowanym protokołem są trzy iniekcje PRP. Pozwala to na osiągnięcie maksymalnych korzyści klinicznych przy jednoczesnym uniknięciu zbędnego zwiększania liczby zabiegów do pięciu, co nie przynosiło już dodatkowej poprawy.

Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i opiera się na wynikach publikacji naukowych. Decyzja o podjęciu leczenia oraz wyborze konkretnego protokołu medycznego zawsze musi zostać podjęta przez lekarza specjalistę po bezpośrednim badaniu pacjenta.

O autorze: dr Michał Bartoszewicz – lekarz specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu (tytuł uzyskany w 2017 roku). Posiada certyfikat w zakresie ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego (2016) oraz europejskie uprawnienia ultrasonograficzne EULAR (2022). W latach 2019–2020 pełnił funkcję badacza w badaniu klinicznym nad zastosowaniem komórek macierzystych w ortopedii. Doświadczenie zawodowe obejmuje również stosowanie czynników wzrostu w leczeniu schorzeń narządu ruchu (kurs doskonalący w 2012 r.). Obecna praktyka zawodowa koncentruje się na ambulatoryjnych metodach leczenia choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego.