Kriolezja i neuroliza stawu kolanowego: Czy kwalifikujesz się do zabiegu usuwającego przewlekły ból?

Wskazania do zabiegu: Kto odniesie największą korzyść z wyłączenia nerwów okolicy kolana?

Kriolezja (zamrażanie zakończeń nerwowych w celu zablokowania bólu) oraz selektywna neuroliza (uszkodzenie włókien nerwowych za pomocą czynników chemicznych lub termicznych) to nowoczesne, małoinwazyjne metody leczenia przewlekłych dolegliwości kolana. Głównym wskazaniem do wykonania tej procedury jest zaawansowana gonartroza (choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego), korelująca najczęściej z 3 lub 4 stopniem w skali Kellgrena-Lawrence’a (radiologiczny schemat oceny zaawansowania zmian zwyrodnieniowych). Zabieg ten dedykowany jest pacjentom, u których standardowe leczenie zachowawcze nie przyniosło oczekiwanej ulgi. Procedura stanowi również doskonałą alternatywę dla osób, u których alloplastyka (operacja wszczepienia sztucznego stawu kolanowego) jest przeciwwskazana z powodu licznych obciążeń ogólnych lub skrajnie wysokiego wskaźnika BMI (wskaźnik masy ciała). Metoda ta sprawdza się także w przypadku przetrwałego bólu pooperacyjnego, gdy ból wynika z konfliktu tkankowo-implantowego lub obecności osteofitów (wyrośla kostne) resztkowych.

Kluczowe wskazania kliniczne do wykonania procedury

Kwalifikacja do zabiegu celowanej neuroablacji (procedura niszczenia włókien nerwowych przewodzących sygnały bólowe) opiera się na precyzyjnych kryteriach kwalifikacyjnych. Do najważniejszych czynników decydujących o powodzeniu terapii należą:

• Przewlekły ból stawu trwający dłużej niż 6 miesięcy o natężeniu umiarkowanym do silnego.
• Brak satysfakcjonującej odpowiedzi na wcześniejsze iniekcje dostawowe z kortykosteroidów (silne leki o działaniu przeciwzapalnym) lub kwasu hialuronowego.
• Wyraźne ograniczenie samodzielności ruchowej pacjenta i obniżenie ogólnej jakości życia.
• Świadoma decyzja o chęci uniknięcia lub znacznego opóźnienia rozległej operacji chirurgicznej.

Kryteria dyskwalifikacji: Kiedy zamrażanie nerwów kolanowych nie jest bezpieczne?

Istnieją jednak konkretne sytuacje kliniczne, w których wykonanie neuromodulacji (kontrolowane oddziaływanie na układ nerwowy w celu złagodzenia objawów bólowych) lub kriolezji jest bezwzględnie zabronione. Procedura ta nie może zostać przeprowadzona, jeśli u pacjenta występuje aktywna infekcja ogólnoustrojowa lub miejscowy stan zapalny (obronna reakcja organizmu na bodziec uszkadzający) w obszarze planowanego wkłucia. Całkowitym wykluczeniem są również ostre urazy aparatu więzadłowego oraz niestabilność mechaniczna stawu wymagająca pilnej interwencji chirurgicznej. Co więcej, przeciwwskazaniem są ostre artropatie zapalne (schorzenia stawów o podłożu zapalnym), do których zalicza się m.in. aktywne reumatoidalne zapalenie stawów. Zabiegu nie wykonuje się także w okresie ciąży oraz w przypadku stwierdzenia obecności rozrusznika serca.

Bezwzględne czynniki dyskwalifikujące z leczenia zabiegowego

Przed przystąpieniem do iniekcji lekarz ortopeda musi szczegółowo przeanalizować historię chorób współistniejących pacjenta. Do czynników bezwzględnie uniemożliwiających bezpieczne przeprowadzenie interwencji należą:

• Niewyrównane, istotne zaburzenia krzepnięcia krwi lub ciągłe przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych bez możliwości ich czasowego odstawienia.
• Obecność kardiowertera-defibrylatora (wszczepialne urządzenie medyczne regulujące rytm serca) lub innych systemów stymulacji układu nerwowego.
• Nieskontrolowana cukrzyca oraz ciężkie, niestabilne choroby psychiczne.
• Znaczne zaburzenia funkcji poznawczych (procesy myślowe umożliwiające rozumienie i przetwarzanie informacji), które całkowicie uniemożliwiają świadomą współpracę oraz wiarygodną ocenę natężenia bólu.

Bibliografia

• Risso RC, Ferraro LHC, Frederico TN, et al. Chemical Ablation of Genicular Nerve with Phenol for Pain Relief in Patients with Knee Osteoarthritis: A Prospective Study. Pain Practice, 2021;21(4):438–444. Aktywny link PubMed: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/papr.12972
• Kidd VD, Strum SR, Strum DS, Shah J. Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for Painful Knee Arthritis: The Why and the How. JBJS Essential Surgical Techniques, 2019;9(1):e10. Aktywny link PubMed: https://doi.org/10.2106/JBJS.ST.18.00016
• Anombem OM, Oliver JE, Kilmer J, et al. Comparing the Effectiveness of Radiofrequency Ablation and Intra-articular Steroid Injections in the Management of Knee Osteoarthritis: A Systematic Review. Cureus, 2026;18(3):e104652. Aktywny link PubMed: https://doi.org/10.7759/cureus.104652

O autorze

dr Michał Bartoszewicz

Specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Certyfikat Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego oraz europejskie uprawnienia EULAR w zakresie ultrasonografii narządu ruchu. Obszar praktyki obejmuje leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów, terapię iniekcyjną oraz ultrasonografię interwencyjną.